Претседателот Доналд Трамп им кажа на своите врвни советници во последните денови дека сака да ја продолжи американската поморска блокада на иранските пристаништа, а неговиот тим почна да подготвува терен за такво продолжување, вклучително и долгорочно затворање на Ормутскиот теснец, според извори запознаени со разговорите.
Трамп, барем засега, се држи до стратегија дизајнирана да нанесе што е можно поголема економска штета на Иран, надевајќи се дека тоа ќе го принуди Техеран да се врати на преговарачката маса без потреба од понатамошни воени напади, пишува CNN. Но, стратегијата за решавање на војната, која влезе во својата деветта недела, носи и ризици за Трамп, кој еднаш предвиде дека конфликтот нема да трае подолго од шест недели.
Цена на конфликтот и политички притисок
Затворањето на теснецот ги зголеми цените на горивата, зголемувајќи го заморот од војна кај Американците и испраќајќи го рејтингот на Трамп, особено во економското управување, на нови најниски нивоа. Висок функционер на Пентагон вчера им рече на пратениците дека САД досега потрошиле 25 милијарди долари за војната во Иран. Сето ова поттикнува загриженост во рамките на Републиканската партија за изгледите за ноемвриските избори.
Исто така, неизвесно е дали оваа стратегија воопшто ќе успее - Иран претходно ја покажа способноста да издржи разорен економски притисок без да попушти пред барањата на САД.
Стратегијата на Трамп за „максимален притисок“
Сепак, Трамп се чини решен да го зголеми притисокот врз економијата на Иран сè додека Техеран не попушти пред неговите црвени линии за збогатување на ураниум, верувајќи, според неговите зборови, дека САД „ги држат сите адути“.
„Блокадата е некако поефикасна од бомбардирањето. Тие се задушуваат како лаком свиња. И ќе се влошат. Не можат да имаат нуклеарно оружје“, изјави Трамп за Аксиос во телефонско интервју во среда.
Подоцна во Овалната соба, тој наговести дека САД се подготвени за долга борба, велејќи дека војната во Иран би можела да заврши „по сличен распоред“ како војната во Украина - конфликт што трае повеќе од четири години и не покажува знаци на смирување во скоро време.
Извори: Иран може да издржи уште неколку недели
Американските претставници анализирале разузнавачки информации кои сугерираат дека економијата на Иран може да трае само уште неколку недели, ако не и денови, пред притисокот од блокадата да предизвика нејзин колапс, рекоа две лица запознаени со разговорите, посочувајќи на тешкотиите на Техеран со складирањето на непродадената нафта.
Трамп посочи дека нема да помине долго време пред вишокот нафта да предизвика трајна штета на енергетската инфраструктура на Иран. „Она што се случува е дека целиот систем експлодира одвнатре, и механички и во самата земја“, изјави тој за Фокс њуз. „Нешто се случува и едноставно експлодира. Велат дека им остануваат само три дена пред да се случи. А кога ќе експлодира, никогаш не можете да го вратите онака како што беше.“
Откако започна блокадата претходно овој месец, САД пресретнаа или пренасочија речиси 40 бродови кои се обидуваа да влезат или да ги напуштат иранските пристаништа. Трамп се обложува дека таков притисок ќе послужи како доволна предност во дипломатијата, рекоа изворите.
„Иран штотуку нè информираше дека е во „состојба на колапс“, напиша Трамп на Твитер во вторникот. „Тие сакаат што е можно поскоро да го „отвориме Ормутскиот теснец“ додека работат на решавање на нивната ситуација со раководството.“
Уверени во успехот на блокадата
Истиот ден, Трамп се сретна со раководителите на енергетските компании, каде што разговараа за мерките што би можеле да се преземат за продолжување на блокадата со месеци, доколку е потребно, и како да се ограничи влијанието врз американските потрошувачи, изјавија претставници на Белата куќа за CNN.
На состанокот во Белата куќа, чиј домаќин беше секретарот за финансии Скот Бесент, присуствуваа и потпретседателот Џ.Д. Венс, шефицата на кабинетот на Белата куќа Сузи Вајлс, специјалниот претставник Стив Виткоф и зетот на претседателот Џаред Кушнер, рече еден од претставниците. Присутен беше и извршниот директор на „Шеврон“, Мајк Вирт, како и раководителите на „Трафигура“, „Витол“ и „Меркурија“. За состанокот првпат објави „Аксиос“.
Додека Пентагон продолжи да се подготвува во случај претседателот да одлучи да ја продолжи кампањата за бомбардирање, Трамп долго време сигнализираше внатрешно дека би претпочитал да постигне договор со Иранците и да избегне понатамошни воени напади, велат изворите.
Трамп приватно посочи на ризиците од продолжување на кампањата за бомбардирање - вклучително и веројатното продолжување на иранските напади врз земјите од Заливот - сугерирајќи дека блокадата е поефикасен начин да се изврши притисок врз Иранците да преговараат.
„Блокадата е брилијантна“, им рече претседателот на новинарите во среда кога беше прашан колку долго ќе трае. „Сега тие мора да признаат пораз, тоа е сè што треба да направат. Само да кажат: „Се предаваме““, додаде тој. „Волстрит џурнал“ прв објави дека Трамп планира да ја продолжи блокадата.
Сепак, тој продолжи со своите закани. Во среда, тој објави слика генерирана од вештачка интелигенција на која држи пиштол, придружена со предупредување: „НЕМА ПОВЕЌЕ ДОБРИ МОМЦИ“.
Политички ризици и застој во преговорите
Неколку од врвните помошници и сојузници на претседателот се свесни за потенцијалната политичка опасност од одржување на статус кво. Блокадата изврши огромен притисок врз глобалната економија, со цени на американскиот гас над 4 долари за галон - лишувајќи ги републиканците од клучно прашање пред среднорочните избори. Сепак, неколку советници на Трамп се согласуваат дека дипломатијата е најдоброто решение за брзо завршување на војната, што Трамп го вети кога првпат ги започна нападите врз Техеран.
Сепак, преговорите за решавање на конфликтот се во застој. Трамп оваа недела сигнализираше дека е малку веројатно да го прифати најновиот предлог на Иран за завршување на конфликтот, откако Техеран предложи план со кој повторно ќе се отвори теснецот и ќе се остават прашањата за неговата нуклеарна програма за подоцнежни преговори.
Државниот секретар Марко Рубио изјави во интервју претходно оваа недела дека новиот предлог на Иран е „подобар од она што мислевме дека ќе го решат“, но нагласи дека секој иден договор мора да го спречи Иран да добие нуклеарно оружје.
„Доволно е да се каже дека нуклеарното прашање е причината зошто воопшто сме во ова“, изјави тој за Фокс њуз во понеделник, додавајќи дека нуклеарната програма на Иран „останува клучно прашање“.
Отфрлање на предлогот на Иран
Две лица запознаени со ова прашање рекоа дека Трамп ги изложил своите ставови за време на состанокот за Иран со врвни претставници за национална безбедност во понеделник. Едно од лицата рече дека претседателот веројатно нема да го прифати предлогот.
Повторното отворање на теснецот без да се разгледа прашањето за збогатувањето на ураниумот на Иран или залихите од ураниум близу до степен за бомба би можело да отстрани клучен дел од моќта на САД за преговарање, рекоа официјални лица.
По состанокот во понеделник не беше јасно кои ќе бидат следните чекори на Трамп. Американските претставници велат дека остануваат загрижени за она што го сметаат за поделби во иранскиот режим и не се сигурни кој ја има крајната моќ за донесување одлуки за идниот договор. Засега, претставниците велат дека чекаат одговор од Иран на изменетиот предлог кој има благослов од врховниот лидер Моџтаба Хамнеи, кој не е виден во јавноста откако започна војната.
