Недостатокот доаѓа откако Мексико, единствениот преостанат снабдувач, очигледно откажа испорака, додека САД ги блокираа пратките од Венецуела. Доколку снабдувањето не продолжи, Куба би можела да се соочи со сериозни ограничувања, а голем дел од земјата веќе се соочува со речиси секојдневни недостатоци на електрична енергија, објавува „Фајненшл тајмс“.
Трамп го засилува притисокот
Иако снабдувањето понекогаш беше ниско во неодамнешното минато, американскиот претседател Доналд Трамп вети дека ќе ги прекине испораките на нафта на комунистичкиот остров и оваа недела изјави дека режимот е „многу блиску до колапс“. Два дена по последната испорака од Мексико на 11 јануари и една недела откако американските сили го уапсија венецуелскиот лидер Николас Мадуро, Трамп изјави дека „нема повеќе нафта да оди во Хавана“.
Во четврток вечерта, тој потпиша извршна наредба со која се воспоставува систем за оданочување на американскиот увоз од земјите што продаваат нафта на Куба. Сепак, регулативата не воведе веднаш никакви царински давачки ниту утврди фиксна стапка што ќе се применува.
„Тие се соочуваат со голема криза ако не пристигнат повеќе пратки во наредните недели“, рече Хорхе Пињон, експерт за нафта на Универзитетот во Тексас. Куба годинава доби само 84.900 барели од една мексиканска пратка на 9 јануари, според консултантската фирма Кплер, што е остар пад од просекот од 37.000 барели дневно од сите добавувачи во 2025 година.
„Можеме да кажеме дека Куба може да функционира 15 до 20 дена ако јануарската пратка се додаде на проценетите залихи од 460.000 барели до денес“, рече Викторија Грабенвегер, аналитичарка во Кплер.
Мексико во тешка ситуација
Мексико беше најголемиот снабдувач на нафта за Куба минатата година, но беше под голем притисок од Трамп. Запрашана за медиумските извештаи, претседателката Клаудија Шајнбаум не негираше во вторникот дека Мексико ја одложила пратката планирана за овој месец, велејќи дека тоа е „суверена одлука“.
Сепак, во средата таа негираше дека извозот е запрен, објаснувајќи дека пратките на нафта за Куба се вршат преку договори со Пемекс или како хуманитарна помош.
Аналитичарите веруваат дека Куба ја добива нафтата по значително намалени цени или бесплатно. Претседателот Шајнбаум е во незавидна позиција, бидејќи оваа година треба да се одржат нови преговори за клучен договор за слободна трговија со САД и Канада. Трамп, исто така, постојано вети дека ќе се справи со нарко-картелите за кои вели дека го контролираат Мексико.
Заканата за запленување на мексиканска сурова нафта доколку Трамп се одлучи за целосна блокада го запре извозот, велат аналитичарите. „Мислам дека тоа одигра многу голема улога во одлуката... да се избегне заканата од отворена воена провокација меѓу Мексико и САД“, рече Рикардо Паско Пирс, поранешен мексикански амбасадор во Куба.
Економијата е на работ на колапс
Според Кплер, на Куба ѝ недостасува и нафта за греење, неопходна за производство на електрична енергија. Венецуела беше единствениот снабдувач во средината на 2025 година, но последната пратка пристигна во ноември и оттогаш нема нови пратки. Многу аналитичари веруваат дека економијата на островот, погодена од пад на туризмот и производството на шеќер, се соочува со колапс без нафта.
„За кубанскиот режим, економската криза на островот е толку сериозна што може да го загрози самиот негов опстанок“, рече Николас Вотсон од консултантската куќа Тенео. Венецуела сè уште извезуваше речиси 46.500 барели дневно во Куба во декември, но не испорача ништо од апсењето на Мадуро на 3 јануари.
„Куба беше многу зависна од Венецуела. Ако сега го има само Мексико, а Мексико е под притисок од САД и не може да извезува, Куба е во огромни проблеми“, рече Гонзало Монрој, енергетски консултант од Мексико Сити. Податоците на Кплер покажуваат дека испораките на нафта од Русија и Алжир, кои исто така ја снабдуваа Куба во минатото, биле само повремени. Последната руска пратка пристигнала во октомври минатата година, а алжирската во февруари 2025 година.
Во вторник, Трамп предвиде дека Куба „многу брзо ќе се распадне“. „Знаете, тие добија пари од Венецуела, добија нафта од Венецуела, и тоа е исчезнато“.
Но, кубанскиот режим останува пркосен. Поддржувачите на владата одржаа протестни собири во вторник вечерта, а претседателот Мигел Дијаз-Канел изјави на перонот X во среда: „Суровоста на овие времиња и бруталноста на заканите против Куба нема да нè спречат“.
