Населбата беше дел од мрежа од рудници за злато што брзо се прошири во последните години на земјата на народот Намбиквара, објавува „Гардијан“.
Операцијата е дел од ветувањето на претседателот Луиз Инасио Лула да Силва да го искорени нелегалното рударство од домородните територии, практика што нагло ескалираше за време на мандатот на неговиот претходник Жаир Болсонаро.
Област со големина од речиси половина од Менхетен е уништена
Вила Куруру до неодамна беше место за собирање на нелегални рудари на злато. Во неа беа сместени рудници, импровизирани барови и бордел, а рударите користеа казми, експлозиви и тешка машинерија за да копаат во ридовите и саваната. Денес, населбата е напуштена откако безбедносните сили ја уништија во копнена и воздушна операција.
Сараре, област со големина на Сингапур по границата со Боливија, претрпе исклучително концентрирано уништување. Помеѓу јануари 2024 и август 2025 година, четири проценти од шумата беа изгубени, а од почетокот на златната треска пред пет години, вкупно 45 квадратни километри, што е површина од речиси половина од Менхетен, се уништени.
„Ова е тотална пустош“, рече Нилтон Тубино, комесар на Лула задолжен за иселувања, додека обиколуваше еден од најголемите рудници во Сараре.
Водата во областа е загадена со жива, која рударите ја користат за лужење злато, а домородните водачи тврдат дека реките се затруени, шумите уништени, а животните избегале поради бучавата од машините, музиката и експлозиите. „Роден сум и израснат тука, и кога го видов ова, не можев да поверувам“, рече Џексон Катитаурлу, водач на народот Намбиквара.
Цената на златото предизвика нов хаос
Некои од рударите во Сараре пристигнаа откако бразилските власти ги засилија операциите на попознатата територија на народот Јаномами. Дополнителен импулс даде порастот на цената на златото, која достигна рекордни нивоа во време на глобална нестабилност.
Тубино тврди дека постои директна врска помеѓу глобалните кризи, порастот на цената на златото и уништувањето на Амазонија. „Цената на златото, овој луд глобален контекст, Трамп... сето ова директно влијае на целиот Амазон“, рече тој.
Според него, во време на нестабилност, инвеститорите бараат безбедност во златото, што го зголемува притисокот врз нелегалното рударство во Бразил.
Сомневања за врски со организираниот криминал
Денешното нелегално рударство во Сараре се разликува од претходните бранови по обем и опрема. Рударите користат тешки хидраулични багери, тунели и експлозиви, кои овозможуваат уништување во индустриски размери.
Властите, исто така, истражуваат можни врски со организираниот криминал, вклучувајќи групи како што е Црвениот командос од Рио де Жанеиро. Тубино вели дека засега нема цврсти докази дека групата ги управува рудниците во Сараре, но тој го потврдува зголемувањето на насилството.
Во претходна операција во 2024 година, пет вооружени мажи беа убиени во размена на оган. Неколку дена претходно, четири лица беа убиени во судир за контрола на рудникот.
Домородните лидери тврдат дека рударите им се заканувале. Сауло Катитаурлу, шефот на Сараре, рече дека слушнал извештаи за рудари со автоматски пушки. Неговиот брат Џексон се сетил дека еден рудар се заканил: „Ако зборувате за уништување, ќе дојдам во вашето село и ќе ве убијам сите“.
Стравови од враќање на рударите
Лидерите на Намбиквар велат дека операцијата досега успеала да ги избрка рударите, но се плашат дека ќе се вратат штом војската замине. „Ако операцијата биде запрена, мислам дека ќе се вратат. Дефинитивно ќе се вратат“, рече Џексон Катитаурлу.
Дополнително на стравот е можноста за промена на владата во Бразил. Домородните лидери стравуваат дека враќањето на политиките на Болсонаро би значело нов бран на нелегално рударство на нивната земја. Операцијата, сепак, продолжува.
Додека патролирале низ областа, безбедносните сили пронашле алатки во тунел долг околу 100 метри, што сугерира дека некои од рударите сè уште работат, веројатно ноќе. Во близина беше откриен подземен бункер со генератор и 300 килограми експлозив. „Ова е макотрпна работа“, рече Тубино по откривањето. „Некој поминал оттука во последните неколку дена“.
