Европските лидери и американските претставници се согласија за клучна точка на Минхенската безбедносна конференција - меѓународниот поредок предводен од САД, кој постоеше со децении, повеќе не постои. Германскиот канцелар Фридрих Мерц во својот воведен говор рече дека повоениот поредок воспоставен по 1945 година исчезнал, но во исто време ги предупреди САД дека ги достигнале границите на својата моќ кога дејствуваат сами, пишува CNN.
Мерц: Трансатлантските односи се оштетени
Говорот на германскиот канцелар на собирот на светски претставници за дискусија за меѓународната безбедност го истакна растечкиот јаз меѓу САД и Европа. Мерц, шеф на Христијанско-демократската унија (CDU), предупреди дека слободата на Европа „веќе не е загарантирана“ во ерата кога големите сили ги игнорираат меѓународните правила. Осудувајќи ја војната на Русија против Украина, тој ја повика Европа да инвестира во зајакнување на сопствените одбранбени капацитети. Тој, исто така, откри дека започнал разговори со Франција за европското нуклеарно одвраќање.
Канцеларот отворено ја критикуваше администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп поради царините, политиките за климатските промени и културните војни. Една година откако американскиот потпретседател Џ.Д. Венс остро ги критикуваше европските политики на истата конференција, Мерц возврати. „Културната војна на движењето MAGA во САД не е наша. Тука во Германија, слободата на говорот завршува таму каде што изговорените зборови го напаѓаат човечкото достоинство и нашиот фундаментален закон“, рече тој.
„Ние не веруваме во тарифи и протекционизам, туку во слободна трговија“, додаде Мерц, со силен аплауз. „Се држиме до договорите за климата и Светската здравствена организација затоа што сме убедени дека глобалните предизвици можат да се решат само заедно“, продолжи тој, алудирајќи на повлекувањето на администрацијата на Трамп од тие договори и организации.
На крајот се префрли на англиски јазик за да испрати директно предупредување до раководството на САД. „Во ерата на соперништво меѓу големите сили, дури и САД нема да бидат доволно моќни да одат сами. Драги пријатели, да се биде дел од НАТО не е само конкурентска предност на Европа, туку е и конкурентска предност на САД“. Сепак, тој нагласи дека се отворил јаз меѓу Европа и САД. „Американското право на лидерство е оспорено, а можеби и изгубено“, заклучи тој.
Вашингтон се согласува дека стариот поредок е исчезнат
Иако Мерц беше критичен, Вашингтон се чини дека се согласува со пропаѓањето на стариот светски поредок. Американскиот државен секретар Марко Рубио изјави во четврток вечерта, на пат кон Минхен, дека „стариот свет, искрено, е исчезнат“ и дека „живееме во нова ера на геополитика“.
„Ќе бара од сите нас некако да размислиме повторно како тоа ќе изгледа и каква ќе биде нашата улога“, додаде Рубио, истакнувајќи дека Европа останува важна за САД. „Мислам дека тие сакаат искреност. Тие сакаат да знаат каде одиме, каде би сакале да одиме и каде би сакале да одиме со нив“.
Макрон: Европа мора да стане геополитичка сила
Додека дебатата за тоа што доаѓа по пропаѓањето на поредокот предводен од САД беше во тек, францускиот претседател Емануел Макрон јасно стави до знаење дека Европа мора да стане понезависна. „Во оваа нова геополитичка средина, Европа мора да стане геополитичка сила“, рече тој.
„Тоа е тековен процес, но мора да го забрзаме и јасно да ги испорачаме сите компоненти на геополитичка моќ во одбраната, технологијата и намалувањето на ризикот во однос на сите големи сили за да бидеме многу понезависни“, објасни Макрон. Тој, исто така, го поддржа настојувањето на Трамп за договорен мир во Украина, кој треба да биде „праведен, траен и силен“, но предупреди дека попуштањето на руските барања не е решение. „Имаме свои европски интереси во ова што мора да ги браниме, особено кога станува збор за иднината на стратешката стабилност на нашиот континент“, нагласи тој.
Средби на маргините на конференцијата
Мерц и Рубио се сретнаа на маргините на конференцијата вчера. Според американски и германски извори, тие разговарале за војната во Украина и статусот на преговорите со Русија. Рубио ѝ се заблагодари на Германија за нејзината силна поддршка за Украина, која изнесува 76 милијарди долари од 2022 година, а воедно ги призна и напорите на Германија за зајакнување на НАТО. Тие, исто така, разговараа за Иран и трговски прашања пред планираното патување на Мерц во Кина. Мерц се сретна и со украинскиот претседател Володимир Зеленски. Во петокот, Зеленски за „Политико“ изјави дека верува оти само САД имаат моќ да извршат притисок врз рускиот претседател Владимир Путин да ја прекине војната. „Само Украина ја брани Европа. Денес, само Европа ѝ дава пари на Украина и ѝ помага на Украина. Денес, само САД можат да го сопрат Путин. А денес, само Путин сака оваа војна да продолжи. Тоа е мојот став“, рече Зеленски.
