Сојузниците на Иран славеа во среда откако Вашингтон ги повлече своите последни сили од соседниот Ирак, каде што 4.500 американски војници загинаа во најголемата војна што САД ја водеа овој век. Повеќе од 200.000 ирачки цивили беа убиени во хаосот откако американските сили го соборија диктаторот Садам Хусеин во 2003 година. Техеран го гледа повлекувањето на САД како победа за својата „оска на отпор“ составена од проирански вооружени групи и како чекор кон протерување на американските сили од регионот.
Американско-израелската војна против Иран трае веќе повеќе од седум месеци, а минатата недела Иран презентираше предлог според кој САД ќе ја укинат блокадата на иранските пристаништа, а Техеран повторно ќе го отвори Ормутскиот теснец во рок од седум дена.
Во неделата, Трамп изјави дека го отфрлил предлогот, но иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, рече дека Техеран не добил официјално отфрлање. Во објава на социјалната мрежа X во среда, портпарол на иранската влада изјави дека Аракчи го пренел одговорот на САД до иранската влада.
Иран вели дека има намера да го обнови привремениот договор што пропадна неколку недели откако Трамп и иранскиот претседател Масуд Пезешкијан го потпишаа во јуни.
Катарскиските медијатори разменија пораки меѓу американските и иранските претставници на маргините на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк минатата недела, првите разговори меѓу завојуваните страни откако пропадна прекинот на огнот.
Службеник информиран за разговорите, кој не е Иранец и разговараше со Ројтерс под услов да остане анонимен, рече дека Катар го информирал Аракчи за одговорот на САД во вторник кога Аракчи слета во Доха на пат кон Иран од Њујорк. Според службеникот, спротивставените страни генерално се согласуваат за потребните чекори, но не и за нивниот редослед.
Иран сака договор што ќе му даде контрола врз Ормутскиот теснец, најважниот нафтен премин во светот, кој се протега по должината на неговиот брег.
Сообраќајот во теснецот се интензивираше во последните недели, при што превозниците наплаќаат високи такси со оглед на ризикот од напади. Сепак, снабдувањето со сурова нафта, нафтени деривати и природен гас е сè уште нарушено. Британската агенција за поморски трговски операции (UKMTO) во среда објави дека два брода биле погодени од ракети претходниот ден.
Повлекувањето на Американците во Ирак се смета за пораз за Вашингтон
Американските и ирачките претставници во среда објавија повлекување на последните американски трупи од базите во Ирак, исполнувајќи го планот што администрацијата на Трамп го договори во 2024 година под претседателот Џо Бајден додека тој води војна против соседниот Иран.
Повлекувањето беше поздравено од Иран и неговите сојузници. Тоа претставува „историска победа за групите на ирачкиот исламски отпор и чесните Ирачани и пораз за американскиот проект“, рече Абу Моџтаба ал-Џасири, командант на Исламскиот отпор во Ирак, организација-чадор за проирански вооружени групи.
Ирак, кој САД го нападнаа во 2003 година, е шиитско мнозинство како Иран, а Техеран воспостави широко политичко и воено влијание таму.
Земјата честопати служеше како посредничка војна меѓу САД и Иран. Од 18-те американски војници убиени откако Трамп ја започна операцијата „Епски бес“ во февруари, седуммина беа во Ирак. Вашингтон ги обвинува проиранските групи во Ирак за нападите врз соседните земји, како што беше нападот врз саудискиот нафтовод пред три недели.
Повлекувањето на САД значи „можност проиранските сили да бидат охрабрени без присуство на западно воено присуство“, рече Ахмед Јунис, политички аналитичар од Багдад.
„Овие групи би можеле да се обидат да ја прошират својата улога во обликувањето на државните политики и да го консолидираат своето присуство во клучните институции“, додаде тој.
Војната влијае на предизборната клима во САД
Анкетите во САД покажуваат дека војната против Иран е непопуларна од самиот почеток. Прекините во глобалните снабдувања со енергија и како резултат на тоа скокот на цените на горивата ѝ наштетија на Републиканската партија на Трамп, која се стреми да го задржи мнозинството во двата дома на Конгресот на изборите за пет недели.
Во вторник, Иранската револуционерна гарда ги повика Американците да не гласаат за сојузниците на Трамп.
„Отстранете ги од власт злите, измамнички и насилни политичари одговорни за моменталната состојба на Америка“, напишаа тие во писмо од 26 страници до американските гласачи. „Погрижете се вашите политичари да разберат дека светот се променил“.
Војната ја влоши економската криза во Иран, но Техеран ја задржа можноста да ги напаѓа своите соседи и бродови во теснецот низ кој минуваше една петтина од светската нафта пред војната. Трамп тврди дека војната наскоро ќе заврши и дека Иран на крајот ќе се предаде.
„Не знам дали ќе се откаже сега, но ќе се откаже“, им рече тој на новинарите во вторник. „Тие се справуваат многу лошо“.
