Според податоците од поморската служба MarineTraffic, грчкиот носач на товар NJ Earth помина низ теснецот во 10:44 часот по средноевропско време, додека бродот под либериско знаме Daytona Beach го стори тоа порано, во 8:59 часот наутро, напуштајќи го иранското пристаниште Бандар Абас малку повеќе од еден час порано, пишува Euronews.
Овие премини ги означуваат првите потврдени транзити според условите на кревкото двонеделно примирје околу најважниот енергетски центар во светот. Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави дека на бродовите ќе им биде дозволено безбедно да поминат низ теснецот во период од две недели, но „во координација со иранските вооружени сили и со должно почитување на техничките ограничувања“.
Договорот беше постигнат само неколку часа пред рокот што го постави американскиот претседател Доналд Трамп, откако тој се закани дека „целата цивилизација ќе умре вечерва“ ако Иран не се согласи да го отвори теснецот. Потоа објави прекин на бомбардирањето во замена за примирје.
Се проценува дека повеќе од 800 бродови моментално се блокирани во Персискиот Залив, според престижниот лондонски поморски магазин „Лојдс Лист“. Сопствениците на бродови чии бродови се заглавени таму потврдија за „Лојдс“ дека подготовките веќе започнале во среда наутро за нивно лансирање.
Нејасни детали од договорот
Клучните детали од договорот остануваат неизвесни. Додека Иран вели дека се согласил на две недели безбеден премин со „технички ограничувања“, американскиот претседател Трамп најави „целосно, итно и безбедно отворање“. Досега не е јасно дали двете страни се согласиле за условите за плаќање за транзитот, ниту кога точно ќе стапи на сила примирјето.
Бродските компании остануваат претпазливи
Нил Робертс, раководител на поморството и авијацијата во Здружението на пазари „Лојдс“, рече дека прекинот на огнот е генерално добра вест за бродските компании, но дека тие ќе продолжат да трпат загуби и дека целосното враќање на предвоениот сообраќај е малку веројатно во скоро време.
„Бродовите што претходно не можеа да пловат сега ќе се обидат да го сторат тоа штом сопствениците и капетаните проценат дека е безбедно“, објасни тој, нагласувајќи дека регионот ќе продолжи да се третира како област со зголемен ризик. „Од безбедносна перспектива, примирјето е секако добредојдено, но многу е малку веројатно дека трговијата во Заливот едноставно ќе продолжи како порано во меѓувреме“, додаде Робертс.
Спорно прашање за патарината
Еден регионален функционер рече дека Иран и Оман ќе им наплаќаат на бродовите за поминување, а Иран има намера да ги искористи средствата за реконструкција. Неколку непотврдени извештаи велат дека се дискутира за надомест од околу 2 милиони долари (1,7 милиони евра) по брод. Иранскиот парламент моментално дебатира за закон што би го кодифицирал системот за наплата.
Од средината на март, елитниот Корпус на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) и нејзината морнарица го управуваат теснецот како еден вид наплатна рампа, наплаќајќи надоместоци за безбедно поминување, во некои случаи во кинески јуани и криптовалути. Во својата историја како меѓународен воден пат, Ормутскиот теснец никогаш немал патарина.
Околу 20 милиони барели нафта и нафтени производи минуваат низ двата бродски правци во теснецот секој ден, што е околу една петтина од глобалната потрошувачка на нафта и повеќе од една четвртина од целата поморска трговија со нафта, според податоците од американската Администрација за енергетски информации. Околу една петтина од светската трговија со течен природен гас (LNG) исто така поминува низ Ормуз, а Катар е главен извозник.
