Британците се соочуваат со растечки повици за повлекување на своите воени бази од Кипар, додека локалните жители ги засилуваат протестите против објектите што ги сметаат за закана за нивната безбедност по невидениот напад со беспилотни летала врз базата на РАФ во Акротири, пишува „Гардијан“.
Гневот е видлив на улиците на Никозија, главниот град, каде што демонстрантите, скандирајќи „надвор од базите на смртта“, вчера маршираа кон претседателската палата од колонијалната ера. Се стравува дека медитеранската земја би можела да биде вовлечена во поширок конфликт со Иран.
„Тие се опасност за нашата безбедност и никогаш не требало да бидат тука. Сакаме да бидат затворени“, рече Матаиос Ставринидес, критикувајќи го постоењето на базите воспоставени како дел од договорот за независност на островот.
Кипарскиот министер за надворешни работи: Мора да се свртиме кон Либан
Растечкото противење доаѓа откако кипарскиот министер за надворешни работи Константинос Комбос изјави за „Гардијан“ дека дронот произведен во Иран што ја погоди воздухопловната база бил лансиран од Либан, земја каде што дејствуваат сојузниците на Иран, Хезболах, и Иранската револуционерна гарда.
Помалку од 12 часа откако дронот полн со експлозив го погоди објектот пред една недела, уште два борбени дрона беа пресретнати во близина на островот. Тие беа лансирани и од Либан, земја лоцирана околу 225 километри југоисточно од Кипар.
„Факт е дека во овој момент мора да се свртиме кон Либан. Мора да бидеме многу внимателни. Мора да се осигураме дека системите што се поставени ги покриваат сите можни закани“, рече Комбос.
Кипарските власти тврдат дека тие постојано предупредувале за заканата за британските воени бази во разговорите со Лондон минатата година. Тие предупредувања не биле сфатени сериозно.
Британците испратиле хеликоптери и авиони, а наскоро ќе пристигне и разорувач
RAF Акротири е главната база на Велика Британија за операции на Блискиот Исток и се смета за најважната територија задржана од Велика Британија во 1960 година, кога задржа околу 3% од површината на островот во замена за независноста на Кипар.
„Постојано предупредувавме дека базите би можеле да станат цел ако регионалната ситуација се развие во одредена насока. Ова е загриженост што постојано ја изразуваме, но исходот од тие разговори јасно се гледа од она што се случи во неделата навечер“, рече Комбос.
Тој додаде дека брзото распоредување на воени бродови и воздухопловни сили на неколку европски земји, што е воена помош што пристигна на барање на Кипар, треба да ја зајакне одбраната на тие објекти.
Велика Британија испрати хеликоптери на Кралската морнарица „Вајлдкет“ кои можат да ги соборат воздушните закани, заедно со „екстремно брзите“ борбени авиони Ф-35 што пристигнаа минатиот месец. Наскоро треба да пристигне и разорувачот ХМС Драгон, кој моментално се поправа и модернизира во Портсмут.
Кипар сака да се приклучи на НАТО
„Не сакаме само да акумулираме воени средства. Сакаме средства што се корисни“, рече Комбос. Тој истакна дека одбранбените планови се спроведуваат на ниво на целиот Кипар, а не само во воени објекти на територијата под британски суверенитет.
Иако безбедносниот прстен околу островот е без преседан, Комбос потврди дека неговата влада ќе продолжи да инсистира на членство во НАТО, кое Турција го блокираше со години. „Во меѓувреме, се обидуваме да обезбедиме капацитет да се поврземе што е можно повеќе со системите и структурите на НАТО, иако не сме членка на алијансата“, рече тој.
Додека кипарската влада се соочува со најлошата безбедносна криза од 1974 година, кога обидот за обединување со Грција предизвика турска инвазија, претседателот Никос Христодулидес изјави дека земјата нема намера да учествува во воени операции. Тој исто така рече дека „ништо не е исклучено“ кога станува збор за иднината на британските воени објекти.
Доцна во петокот навечер, кипарскиот министер за одбрана Василис Палмас откри дека дрон сличен на „Шахед“ успеал да избегне откривање и да се упати кон РАФ Акротири летајќи „на надморска височина од 1.000 метри и со брзина од 145 до 160 километри на час“, премногу ниско и премногу брзо за радарот лесно да го открие.
Протестите ќе продолжат
Гневот поради базите е поттикнат не само од долгогодишното незадоволство поради она што се смета за остаток од колонијална империја, туку и од промената во официјалните објаснувања за тоа што точно се случило во РАФ Акротири.
Ставринидес, држејќи голем транспарент на кој пишуваше „Кипар не е вашата лансирна рампа“, рече: „Прво ни кажаа дека пистата е погодена, потоа се појавија фотографии од уништениот хангар, а потоа дознавме дека хангарот се користел за американска воена опрема, поточно за шпионските авиони U-2 што се стационирани таму.“
„Тоа е лага над лага. Мораме да го прифатиме сè што ни кажуваат со голема доза на сомнеж и затоа овие протести ќе продолжат“, објави тој.
