Помеѓу изборите, реакциите и околностите: Каде е среќата?
Вистина е дека можеме да избереме како ќе реагираме на одредени ситуации и околности, но многу поретко можеме да ги избереме самите околности. Токму затоа нашата среќа не е целосно под наша контрола.
Што всушност можеме да избереме?
Замислете дека сте добиле лоша оценка на испит или негативна оценка на работа. Во таква ситуација, можете да се самосожалувате и да ги обвинувате надворешните околности, но и да се обидете да научите нешто од тоа искуство и да најдете начин да бидете поуспешни следниот пат.
Во овие ситуации, можеби не можеме да избереме среќа, но честопати можеме да избереме да не останеме заробени во несреќата. Во психологијата, способноста да го одржите вашиот став позитивен се нарекува отпорност, а истражувањата покажуваат дека е важен индикатор за добро ментално здравје.
Способноста да продолжите напред и покрај тешките околности е докажан заштитен фактор против развојот на психолошки нарушувања во иднина. Добрата вест е дека отпорноста може да се развива и зајакнува.
Ставот кон себе игра клучна улога
Нашето чувство за среќа често зависи од тоа како се однесуваме кон себе.
Кога ќе направите грешка, дали се казнувате себеси со денови или се обидувате да си простите и да прифатите дека сите прават грешки? Кога ќе се случи нешто лошо, дали заклучувате дека светот е против вас или се обидувате да најдете начин да ја подобрите ситуацијата?
Одлуката да ги подобриме нашите околности или да им помогнеме на другите често е чекор кон нашата благосостојба. Учењето да си простите и да ги разберете своите ограничувања може значително да помогне во постигнувањето и одржувањето на чувството на среќа. Тоа е еден од аспектите на животот врз кој често имаме одредена контрола.
Што точно е среќа?
Дефинирањето на среќата не е лесно, бидејќи не изгледа исто за секого. Дали среќата значи отсуство на проблеми? Добро расположение поголем дел од времето? Финансиска сигурност? Стабилна врска? Голем број пријатели?
Одговорот е различен за секого.
Затоа не треба да проценуваме дали некој е „доволно среќен“ според сопствените критериуми. Меѓу другото, ретко можеме целосно да знаеме низ што поминува некој, дури и кога однадвор изгледа дека ги има сите услови за среќен живот.
Кога среќата не е избор
Постојат бројни ситуации во кои идејата дека „среќата е избор“ едноставно не е реална.
Клиничка депресија
Луѓето кои живеат со депресија многу добро знаат дека среќата не е нешто што можат едноставно да го изберат. Депресијата се карактеризира со долготрајна тага, губење на интерес за активности што претходно им давале задоволство, чувство на безнадежност, а во тешки случаи, самоубиствени мисли. Во моменти на тешка депресивна епизода, среќата не само што не е избор, туку често изгледа како недостижна цел.
Затоа реченицата „среќата е избор“ на ваквите лица може да звучи како целосно негирање на нивното искуство и сериозноста на симптомите низ кои минуваат. Ако познавате некого кој се бори со депресија, избегнувајте да му кажувате дека среќата е прашање на избор. Тоа е погрешно и често поедноставено тврдење.
Сиромаштија и економска несигурност
Тешко е да се зборува за среќата како избор кога не знаете од каде ќе ви дојде следниот оброк или дали ќе успеете да ја платите киријата. Иако е можно да се покаже отпорност и оптимизам и покрај тешките животни околности, сведувањето на тоа дека „среќата е избор“ ги минимизира вистинските проблеми со кои се соочуваат луѓето во тешки финансиски ситуации.
Среќата е спектар на искуства, а не една крајна дестинација до која лесно се стигнува. Затоа да му кажете на лице кое живее во сиромаштија дека треба да „избере среќа“ може да изгледа нечувствително и неправедно.
Хронични или малигни заболувања
Повеќето луѓе не би му кажале на лице со рак дека треба да избере да биде среќно. Сепак, тврдењето дека „среќата е избор“ го подразбира токму тоа. Истражувањата покажуваат дека отпорноста кај луѓето со сериозни болести може да ги подобри здравствените резултати. Сепак, оптимизмот, надежта и подготвеноста за борба не се исти што и чувството на среќа.
Затоа на лице кое е во ситуација опасна по живот, многу повеќе ќе му значи да го потсетиме колку е силно и колку ни е важно, отколку да очекуваме од него да избере да биде среќно.
Дискриминација и расизам
Членовите на маргинализираните заедници честопати се соочуваат со предизвици што не ги доживува мнозинското население, вклучувајќи поголема дискриминација, економски тешкотии и проблеми со менталното здравје. Кога му кажуваме некому што доживеал дискриминација дека „среќата е избор“, одговорноста му ја префрламе нему, наместо на оние кои чинат неправда.
Чувството на поддршка по искуството со дискриминација може да придонесе за поголема отпорност и подобро психолошко закрепнување.
Среќата не е едноставен избор.
Ние можеме да избереме како ќе се однесуваме кон себе, како ќе развиваме отпорност и како ќе бараме поддршка кога ни е потребна. Сепак, среќата никогаш не е само прашање на волја, бидејќи е под влијание на животните околности, здравјето, социјалните услови и бројни фактори што не можеме да ги контролираме.
Можеби е поточно да се каже дека отпорноста може да биде избор, но среќата не е секогаш достапна опција.
